Acute en chronische anale fissuur
Er wordt onderscheid gemaakt tussen een acute en een chronische anale fissuur.
Acute fissuur
Een acute anale fissuur is een recent ontstaan scheurtje in het slijmvlies van de anus. Dit ontstaat vaak na passage van harde ontlasting, veelvuldig persen of soms na een periode van diarree.
Een acute fissuur kan vaak vanzelf genezen wanneer de ontlasting zacht wordt gehouden en verdere beschadiging van het slijmvlies wordt voorkomen.
Chronische fissuur
Wanneer een fissuur niet geneest en gedurende langere tijd blijft bestaan, spreken we van een chronische anale fissuur.
Door de pijn kan de inwendige kringspier zich voortdurend aanspannen. Deze verhoogde spierspanning kan de lokale doorbloeding verminderen, waardoor de fissuur moeilijker geneest. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan van pijn, verhoogde spierspanning en vertraagde wondgenezing.
Bij een chronische fissuur kunnen veranderingen rondom het scheurtje ontstaan, zoals verdikking van het wondweefsel of een huidflapje aan de buitenzijde van de anus.
Oorzaken
Een anale fissuur ontstaat meestal door beschadiging van het slijmvlies van de anus. Mogelijke oorzaken en factoren die een rol kunnen spelen zijn:
- harde of droge ontlasting;
- obstipatie;
- veelvuldig of krachtig persen;
- langdurige of frequente diarree;
- verhoogde spanning van de inwendige kringspier;
- beschadiging of trauma van het anale kanaal.
Bij een fissuur op een ongebruikelijke plaats, meerdere fissuren of een afwijkend beloop kan er soms een andere onderliggende aandoening zijn. In dat geval kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
Symptomen
Het meest kenmerkende symptoom van een anale fissuur is scherpe, snijdende of brandende pijn tijdens de ontlasting. De pijn kan na de ontlasting nog minuten tot enkele uren aanhouden.
Andere mogelijke klachten zijn:
- helderrood bloed op het toiletpapier of aan de ontlasting;
- een branderig of geïrriteerd gevoel rondom de anus;
- angst voor de ontlasting vanwege de pijn;
- onbewust ophouden van de ontlasting;
- bij een chronische fissuur soms een huidflapje naast de anus.
Onderzoek en diagnose
De diagnose kan meestal worden gesteld aan de hand van uw klachten en lichamelijk onderzoek. De arts inspecteert voorzichtig het gebied rondom de anus. Een fissuur is daarbij vaak zichtbaar.
Vanwege de pijn is uitgebreid inwendig onderzoek niet altijd direct mogelijk of noodzakelijk. Wanneer de klachten of bevindingen daar aanleiding toe geven, kan op een later moment aanvullend proctologisch onderzoek worden verricht.
Behandeling
De behandeling is in eerste instantie gericht op het doorbreken van de vicieuze cirkel van pijn, verhoogde spierspanning en verminderde wondgenezing.
Zachte ontlasting
Een soepele en regelmatige stoelgang is een belangrijk onderdeel van de behandeling. Voldoende vezels en vocht, regelmatig bewegen en het vermijden van persen kunnen hierbij helpen. Indien nodig kunnen laxeermiddelen worden voorgeschreven om de ontlasting zacht te houden.
Pijnstilling
Bij pijn kunnen pijnstillers worden gebruikt. Soms kan daarnaast een lokaal middel worden voorgeschreven om de klachten rondom de anus te verminderen.
Ontspannende zalf
Bij aanhoudende klachten kan een zalf worden voorgeschreven die de inwendige kringspier ontspant. Hierdoor neemt de spanning af en kan de doorbloeding van het gebied verbeteren, waardoor de fissuur meer kans krijgt om te genezen.
Bekkenfysiotherapie
Wanneer een verhoogde spanning of onvoldoende ontspanning van de bekkenbodem een rol speelt, kan gespecialiseerde bekkenfysiotherapie worden overwogen. Hierbij leert u onder andere de bekkenbodem tijdens de ontlasting beter te ontspannen.
Botulinetoxine
Wanneer een chronische fissuur onvoldoende reageert op bovenstaande behandelingen, kan een injectie met botulinetoxine in de kringspier worden overwogen. Hierdoor ontspant de spier tijdelijk en krijgt de fissuur meer gelegenheid om te genezen.
Operatieve behandeling
Bij een hardnekkige chronische fissuur kan een operatieve behandeling worden overwogen. Afhankelijk van de situatie kan bijvoorbeeld een fissurectomie worden uitgevoerd, waarbij chronisch veranderd wondweefsel wordt verwijderd.
Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van uw klachten, de duur van de fissuur en eerdere behandelingen. De chirurg bespreekt met u de mogelijkheden, het verwachte resultaat en de mogelijke risico’s.
Vergoeding
Met een verwijzing van uw huisarts of medisch specialist valt het consult en een medisch geïndiceerde behandeling van een anale fissuur in veel gevallen onder de basisverzekering.
Bij verzekerde zorg bij Bento Surgical betaalt u geen eigen bijdrage. Wanneer uw zorgverzekeraar een deel van onze zorgnota niet vergoedt, wordt dit niet-vergoede deel door Bento Surgical kwijtgescholden.
Wel blijft het wettelijk verplichte eigen risico voor uw eigen rekening. In 2026 bedraagt dit €385 per jaar. Heeft u gekozen voor een vrijwillig hoger eigen risico, dan kan ook dit van toepassing zijn.
Voor vragen over de vergoeding of afhandeling van uw zorgnota kunt u contact opnemen met Bento Surgical.
Op de vergoeding pagina vindt u tevens meer informatie.